Đội lái chứng khoán là một thuật ngữ dùng để chỉ những nhà đầu tư có kinh nghiệm, vốn lớn và mối quan hệ sâu rộng trên thị trường. Họ thường liên kết với nhà môi giới hoặc các công ty niêm yết để điều khiển giá chứng khoán trên thị trường. Mục đích chính của đội lái là tạo lợi nhuận lớn từ việc chủ động kiểm soát cung cầu và giá cả của cổ phiếu trên sàn giao dịch.
Hoạt động của đội lái chứng khoán
Đội lái chứng khoán thường hợp tác với các nhà môi giới và công ty niêm yết nhằm thao túng giá cổ phiếu và thu lợi nhuận bất chính. Họ thực hiện các chiêu thức tinh vi như tạo ra nhu cầu và nguồn cung giả tạo để thay đổi giá trị thị trường của cổ phiếu, từ đó điều khiển tâm lý nhà đầu tư.
Một trong những phương thức thường thấy là sử dụng nhiều tài khoản giao dịch khác nhau để liên tục mua bán chứng khoán, tạo ra hình ảnh về sự sôi động giả tạo trong giao dịch. Điều này gây ấn tượng rằng cổ phiếu đang hấp dẫn, dẫn đến việc các nhà đầu tư khác sẽ bị cuốn vào mua bán. Khi đó, đội lái sẽ tiếp tục thao túng giá bằng cách kiểm soát các phiên giao dịch, đặc biệt là khi sàn mở và đóng cửa để đẩy giá theo hướng mà họ mong muốn.
Không chỉ dừng lại ở các giao dịch giả, đội lái còn sử dụng các thông tin giả mạo hoặc sai lệch nhằm thúc đẩy tâm lý lạc quan hoặc lo ngại trong cộng đồng nhà đầu tư. Những thông tin này có thể khiến cổ phiếu tăng vọt hoặc giảm sâu trong thời gian ngắn, từ đó mang lại lợi ích lớn cho đội lái khi họ bán tháo hoặc gom hàng đúng thời điểm.
Chiêu thức đội lái thao túng giá cổ phiếu
Chiêu thức thao túng giá cổ phiếu của đội lái chứng khoán trên thị trường thường dựa trên việc tạo ra cung cầu giả, lôi kéo nhà đầu tư vào một “cuộc chơi” mà họ đã lên kịch bản từ trước. Quá trình thao túng thường bắt đầu bằng việc lựa chọn các mã cổ phiếu có khối lượng giao dịch thấp, giá rẻ thường là cổ phiếu penny để dễ dàng điều khiển giá. Đội lái sẽ liên tục thực hiện các giao dịch nội bộ, mua bán qua lại với khối lượng lớn nhằm tạo thanh khoản ảo. Hành động này gây ra cảm giác cổ phiếu đang được săn đón mạnh mẽ, đánh lừa nhà đầu tư rằng có nhu cầu thật sự cao về mã cổ phiếu đó.
Đội lái chứng khoán thường thao túng giá cổ phiếu để tạo ra thị trường giả
Khi đã thu hút được sự chú ý của nhà đầu tư, đội lái thường sẽ tạo một đợt “tăng trần” bất ngờ trong một hoặc vài phiên liên tiếp. Điều này khiến nhà đầu tư lo sợ mất cơ hội kiếm lời, đổ xô vào mua cổ phiếu. Giai đoạn này còn được hỗ trợ bởi các tin đồn hoặc thông tin tích cực về doanh nghiệp, thổi phồng tiềm năng tăng trưởng để đẩy giá lên cao hơn nữa. Tuy nhiên, khi giá cổ phiếu đã đạt mức đội lái mong muốn, họ bắt đầu bán ra dần dần, gây ra sự sụt giảm đột ngột của giá cổ phiếu.
Sự điều khiển này không chỉ tác động tiêu cực đến giá trị thật của cổ phiếu mà còn đẩy các nhà đầu tư nhỏ lẻ vào tình trạng lỗ nặng khi mua vào lúc giá cao. Chiêu thức thao túng này không mới nhưng vẫn tiếp tục diễn ra trên thị trường chứng khoán, gây bất ổn cho thị trường và làm giảm niềm tin của nhà đầu tư vào sự minh bạch của hoạt động giao dịch. Việc cảnh giác với những biến động giá bất thường và các cổ phiếu có thông tin không minh bạch là điều cần thiết để nhà đầu tư tránh bị cuốn vào các chiêu trò của đội lái.
Những vụ đội lái chứng khoán thao túng thị trường tại Việt Nam
Một trong những vụ thao túng đình đám nhất là vụ của Công ty Cổ phần Dược Viễn Đông (DVD) vào năm 2010. DVD đã trở thành tâm điểm của sự chú ý khi giá cổ phiếu tăng mạnh chỉ trong một thời gian ngắn. Tuy nhiên, sau khi đội lái “xả hàng” thì giá cổ phiếu DVD đã rơi tự do, dẫn đến thiệt hại lớn cho nhiều nhà đầu tư. Năm 2011, lãnh đạo công ty và các bên liên quan bị khởi tố vì hành vi thao túng giá chứng khoán.
Năm 2022, vụ việc liên quan đến hệ sinh thái của Tập đoàn FLC và Louis Holdings cũng gây ra nhiều sóng gió trên thị trường. Ông Trịnh Văn Quyết – Chủ tịch FLC đã bị cáo buộc và khởi tố vì hành vi thao túng giá cổ phiếu FLC thông qua việc mua bán khối lượng lớn và tạo ra các đợt tăng giá ảo. Tương tự, Đỗ Thành Nhân – Chủ tịch Louis Holdings cũng bị bắt vì đã thao túng các cổ phiếu của công ty mình và một số doanh nghiệp liên kết.
Ông Trịnh Văn Quyết – Chủ tịch FLC bị cáo buộc và khởi tố vì hành vi thao túng giá cổ phiếu FLC
Những chiêu trò đội lái thường bao gồm mua bán cổ phiếu với khối lượng lớn để tạo thanh khoản giả, sau đó đẩy giá cổ phiếu lên mức cao. Khi nhiều nhà đầu tư bị cuốn theo đợt tăng giá này, đội lái sẽ bán ra cổ phiếu ở mức giá cao, khiến giá cổ phiếu sụt giảm mạnh ngay sau đó.
Những vụ thao túng này đã cho thấy mức độ phức tạp và nguy hiểm của các hoạt động “lái” cổ phiếu tại Việt Nam, làm nổi bật nhu cầu tăng cường sự minh bạch và giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan quản lý để bảo vệ nhà đầu tư và thị trường.
Đội lái chứng khoán với các chiêu trò thao túng giá là mối nguy hiểm tiềm tàng cho các nhà đầu tư, đặc biệt là những người mới tham gia thị trường. Để bảo vệ tài sản của mình, nhà đầu tư cần luôn cảnh giác, nắm bắt thông tin chính xác và tránh bị lôi kéo vào các cổ phiếu có dấu hiệu thao túng.